Ulusal Tıp Eğitimi Akreditasyonu Hakkında
SIK SORULAN SORULAR

Soru 1. Öğrenciler-asistanlar işin içinde ne kadar yer alacak, bize düşen ne anlamak?

Soru 2. Komisyon dışındaki öğretim üyeleri sürece nasıl katılacak?

Yanıt: Akreditasyon sürecinde öğrenci ve asistanlarda ana paydaşlardır.Kurum içindeki tüm paydaşlar aslında akreditasyon sürecindeki durumlarına göre ikiye ayrılabilir.

1.      Özdeğerlendirme raporu hazırlayanlar: Bu grup aktif olarak standartları analiz ederek fakültenin bu standartlara göre durumunu yorumlamaya yarayacak bilgi ve belegeleri arar ve oluşturur. Bu grupta yer alan öğrenci ve asistanların görev ve sorumluluğu diğer üyelerinkinden farklı değildir.

2.      Özdeğerlendirme raporu hazırlamayanlar:  Bu büyük grup akreditasyon sürecine başvurulduğunun ve fakülte için öneminin farkında olarak ÖDR hazırlama komitesine veri ve bilgi sağlayan gruptur. 

Soru 3. Dış paydaşların katılım ve katkısını öğrenmek-paydaş tanımı nedir?

Yanıt:  Dış paydaşlar fakültenin eğitim hizmetinden doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenen tüm kurum ve bireyleri kapsamaktadır.  Bu durumda tüm toplum aslında bir dış paydaştır. Yakın çevreden en uzağa sırasıyla, mezunlar, öğrenci yakınları ve toplumdaki her birey dış paydaştır. Kurumlar açısından ise başta sağlık bakanlığı ve bağlı kuruluşlar olmak üzere, meslek örgütleri, ilgili STK'lar dış paydaşlar olarak değerlendirilebilir.

Fakülte ÖDER hazırlama sürecinde tüm dış paydaşların katkısını alabilir, raporunu ve akreditasyon süreci sonundaki kararı dış paydaşlarla paylaşabilir.

Soru 4. YÖK-UTEAK, Uzmanlık Dernekleri-UTEAK ve Sağlık Bakanlığı-UTEAK ilişkisi nedir?

Yanıt: UTEAK ilk yıl çalışmalarını bitirdiğinde, YÖDEK tarafından tanınmak için başvuruda bulunacaktır. TTB'den 4, Sağlık Bakanlığı'ndan 1 üye UTEAK yapısında yer almaktadır. Bunun dışında tamamen bağımsızdır ve herhangi bir kurumla ilişki içerisinde değildir.

Soru 5. Tıp Dekanları Konseyi (TıpDEK)-UTEAK'ın ilişkisi  nedir? UTEAK'ın ulusal, uluslar arası tanınma süreci nasıl gerçekleşecektir?

Yanıt: UTEAK, TıpDEK tarafından oluşturulmuş, üye belirlemesi yapılmış ancak çalışma süreçlerinde tamamen özerk bir yapıdadır. Ulusal ve uluslar arası tanınma nedeniyle, YÖDEK'in önerisi ve eşdeğerlerinin deneyimleri çerçevesinde 2010 yılı ortası itibarı ile tamamen bağımsız bir dernek hüviyetine bürünme amacındadır. Bu amaçla YÖDEK ve WFME ile görüşmeler yürütülmektedir. 2011 yılı başı itibarı ile resmi başvuruda bulunma noktasına ulaşılması planlanmıştır.

Soru 6. UTEAK tarafından yürütülen akreditasyon hangi yapıyı hedeflemektedir ? (Kurum, program, bölüm, bireysel)

Yanıt: UTEAK mezuniyet öncesi tıp eğitimi  (MÖTE) akreditasyonu bir fakültede uygulanan 6 yıllık mezuniyet öncesi tıp eğitimi programını akredite eder. Kurumsal eğitimin yürütülmesinde yer alan idari, akademik ya da hizmet birimi, bölüm, anabilim dalı, bilim dalı ya da kişiler kendi başlarına akredite olamazlar.

Soru 7. Akreditasyona başvurmanın ön koşulları?

Yanıt: Akreditasyona başvurabilmek için bir fakülte kendi yerleşkesinde  en az bir dönem mezun vermiş olmalıdır. Kurum uyguladığı eğitim programı gerektirdiğinde eğitim gereksinimini yerel (örn. doğumevi hastaneleri, sağlık hizmeti veren kamu ya da özel sağlık merkezleri) kuruluşlardan temin edebilir ya da ulusal/uluslar arası öğrenci/öğretim üyesi değişim programlarından yararlanabilir, bu durum akreditasyon başvurusuna engel değildir; ancak eğitim gereksiniminin dönem ya da dönemler gibi önemli bir kısmını bir başka fakültede karşılayan kurumlar akreditasyon için başvuramazlar.

Soru 8. Değerlendirmede ölçütler ne olacak? (not, puan, kıyaslama)

Yanıt: Akreditasyon standartlarını tanımladıkları özellikler gereği farklı şekillerde değerlendirilmek gereği vardır. Bazı standartlar var/yok şeklinde değerlendirilebileceği halde,  diğerleri bir gereksinimi süreklilik arzeden bir ölçekte farklı düzeylerde karşılayabilir; bu ikinci durumda var/yok değerlendirmesi yerine yeterlilik değerlendirmesi yapılacaktır. Yeterlilik değerlendirmesi yapılan alanlarda "standardı kesinlikle karşılamıyor (1), "standardı tamamen karşılıyor (5) " beşli değerlendirme ölçeğinde en az üç düzeyine ulaşmak gereklidir.

Örneğin UTEAL MÖTE standartlarından 2.2 de "Tıp Fakülteleri eğitim programının temel özelliklerini aşamalar/yıllara göre mutlaka tanımlamalıdır" denmektedir; bu özellik tanımlanmıştır/tanımlanmamıştır şeklinde değerlendirilebilir. Öte yandan 2.4 standardında ifade edilen "Tıp fakülteleri eğitim programları analitik, eleştirel düşünmeyi geliştirecek, bilimsel yöntemleri içerecek şekilde planlanmalıdır" gereksinimini ise karşılamanın kurumdan kuruma değişebilecek pek çok yöntem ve şekli vardır. Bu standardın değerlendirilmesinde bir yeterlilik aranması gerekmektedir.

ÖDR'da temel standartların karşılanmasındaki süreçlerin değerlendirilmesinde aşağıdaki değerlendirme ölçeği kullanılacaktır:

1. Çok yetersiz: ÖDR'nun ilgili bölümünde standardın karşılanmasına ilişkin herhangi bir değerlendirme olmaması, uygulamaların yanlış yorumlanması ve tanımlanması, destekleyen belge / kanıtların bulunmaması halinde işaretlenecek düzeydir (tanımlı ve yazılı süreç yok, tanımlama geçersiz, belge / kanıt yok)

2. Yetersiz: ÖDR'nun ilgili bölümünde standardın karşılanmasına ilişkin bazı tanımlamalar / uygulamalar / belgeler / kanıtların var olduğu ancak standardı karşılayacak düzeyde olmadığı durumda işaretlenecek düzeydir (temel süreçlerin tanımlanması, kanıtlar / belgelerde ve/veya uygulanmasında önemli eksiklikler var)

3. Kabul edilebilir: ÖDR'nun ilgili bölümünde standardın karşılanmasına ilişkin tanımlamalar / uygulamalar / belgeler / kanıtların yeterince varolduğu ancak geliştirilmesi önerilen noktalar (uygulamanın sistematik olup olmadığı, sonuçları görünceye kadar yeterli zaman geçip-geçmediği, kurumsallaşma durumu vb) olduğu durumda işaretlenecek düzeydir.

4. İyi: ÖDR'nun ilgili bölümünde standardın karşılanmasına ilişkin tanımlamalar / uygulamalar / belgeler / kanıtların eksiksiz olarak bulunduğu durumda işaretlenecek düzeydir.

5. Çok iyi: ÖDR'nun ilgili bölümünde standardın karşılanmasına ilişkin tanımlamalar / uygulamalar / belgeler / kanıtların kapsamlı ve sistemli yaklaşımla elde edildiği örnek oluşturacak düzeydir.

Soru 9. ÖDR'de beyan edilen özellikler ne süredir uygulanır olmalı?

Yanıt: ÖDR'de ifade edilen özelliklerin uygulanır olma durumu standarda göre değişiklik gösterir. Örneğin 4.2 standardında belirtilen "Tıp fakülteleri eğitim-öğretim ile ilgili tüm süreçlerinde eğitimin önemli bir paydaşı olarak öğrenci temsiliyetini mutlaka sağlamalıdır" gereksinimi öğrenci temsiliyeti gerçekleştiği anda karşılanmış olacağı halde, 5.1. de verilen eğitim programının öğrenci geribildirimleri ile sürekli ve sistematik olarak değerlendirilmesi süreci planlanıp uygulandıktan sonra fakat henüz uygulanmamışsa standart karşılanıyor olabilecektir.

Özetle bu konuda temel ilke tanımlanan özelliğin etkisinin oluşması için yeterli en az sürenin geçmiş olması gerekliliğidir.

Soru 10. Akreditasyonda İleri eğitim ve danışmanlık boyutu (içerik, iletişim v.b)nasıl uygulanacaktır?

Yanıt: Akreditasyon için başvuran kurumlar, kurumsal bilgilendirme ziyareti talep ettiklerinde ve ziyaret gerçekleştikten sonra bazı standartları anlamak ya da hayata geçirmek konusunda ileri daha bilgilenme ve uygulamada rehberlik gereksinimi duyabilirler. Kurumlar bu konudaki gereksinimlerini kendileri gidermek yoluna gidebilecekleri gibi bu konularda resmi olarak UTEAK yardımına da başvurabilirler.

UTEAK bu başvuruları değerlendirerek, bunlardan özellikle standartların tanımladığı gereksinimlerin tam anlaşılamadığı durumlarda doğrudan kendisi kuruma yardımcı olabileceği gibi gerekli durumlarda kurumları ilgili uzmanlarla ilişkilendirmeyi hedeflemektedir.  Bu ikinci durumda gereksinimin giderilmesi ile ilgili takvimi kurum ve uzman/uzman kuruluş kendi aralarında belirleyeceklerdir.

Soru 11. ÖDR içeriği beyan-kanıt-belge nedir nasıl kullanılmalıdır?

Yanıt: ÖDR'de kurumun standartları karşılama durumu değerlendirilirken, konuya ilişkin kanıt oluşturacak basılı ya da elektronik kaynaklar ve başvuru adresleri mutlaka verilmelidir. Bu kaynaklar yönerge, yönetmelik, yönetim kurulu kararı gibi resmi belge niteliğinde olabileceği gibi "web sitesi" adresi, devam çizelgesi, geri bildirim formu gibi eğitimin yürütülmesinde kullanılan başka araç ve gereçler de olabilir. Belgelendirilemeyen ancak gerçekleştirilmiş uygulamalar için görüşüne başvurulacak kişiler de belirtilebilir. Bir belge, adres ya da kaynak birden çok yerde kanıt olarak sunuluyorsa (örneğin ders geçme-sınav yönergesi gibi), ÖDR ekinde bir kez yer almalı ancak rapor içinde gerekli yerlerde uygun kısmı referans olarak gösterilmelidir.

Belgelenemeyen özellikler varsa bunları ifade etmekten kaçınılmamalı, ancak tüm beyanların geçerliliğinin yerinde değerlendirme sırasında irdeleneceği unutulmamalıdır.

Soru 12. Değerlendirme sonuçları nasıl kullanılacaktır?

Yanıt: UTEAK akreditasyon değerlendirmesine ait sonuçlar öncelikle UTEAK tarafından başvuru sahibi kurumun akredite olup olamayacağına karar vermekte kullanılacaktır. UTEAK akreditasyon verdiği kurumları karar sonrası elektronik ortamda ilan edebilir. Akredite olan ya da olamayan kurumlara, değerlendirmedeki olumlu ve yetersiz noktalar bir değerlendirme raporu olarak sunulacaktır, bu geri bildirimdeki amaç kurumların süreç sonundaki karar ne olursa olsun eğitimi daha da nitelikli hale getirmek için değerlendirme sonuçlarını bir rehber olarak kullanabilmeleridir.

Akreditasyonla ilgili karar ne olursa olsun UTEAK kurum adı belirterek değerlendirme ile ilgili bilgileri başka taraflarla paylaşmayacaktır. Ancak birden çok kuruma ait veriler ve değerlendirmeler, olumlu ve olumsuz özelliklerin hangi kuruma ait olduğunu belirtmeksizin ulusal eğitim düzeyinin değerlendirilmesi amacı ile derlenerek yayınlanabilecektir. Yine UTEAK eğitim kurumlarına yol göstermek amacı ile iyi uygulama örneklerini derleyerek yayınlayabilecektir.

Soru 13. UTEAK çalışmaları ve Avrupa Yükseköğretim Alanının Yeniden Yapılandırılması çalışmaları arasındaki ilişki nedir?

Yanıt: UTEAK çalışmalarının Avrupa Yükseköğretim Alanının Yeniden Yapılandırılması çalışmaları ile doğrudan bir ilişkisi yoktur. Bununla birlikte Tıp Eğitimi alanında böyle bir çalışmanın başlatılmış ve sürdürülüyor olması "ülke karnesi"ndeki notları yükseltecektir.

Soru 14. Ara değerlendirme ve yeniden akreditasyon nedir nasıl uygulanacaktır?

Yanıt: Akreditasyon kararını izleyen üçüncü yılda yapılacak ara değerlendirme aslında ilgili kurumu yeniden akreditasyon için hazırlamak, motive etmek ve yol göstermek amacını taşır. Bu süreçte hem kurumun ilk akreditasyon koşullarına hala uyup uymadığı değerlendirilecek, hem de yeni tanımlanan standartlar ve kurumun bunlara uyum düzeyi değerlendirilebilinecektir. Bu sayede kurum tekrar akredite olmak istediğinde eksikliklerini geliştirmek için bir üç yıla sahip olacak ve bu süreyi iyi değerlendirerek yeniden akredite olabilecektir. Ara değerlendirmenin diğer bir olumlu özelliği de kurumun iyi uygulama örnekleri açısından UTEAK deneyiminden yararlanması olacaktır.

Soru 15. Akreditasyon tıp eğitiminde bir amaç mı yoksa araç mıdır?

Yanıt: Akreditasyon tıp eğitiminin değişen ulusal ve uluslararası koşullara uygun gelişim sağlamasına yol gösteren, iç ve dış değerlendirme süreçleri birleştirilmiş dinamik bir araçtır. Gerek standartlar gerekse süreç üzerinden fakültelerin kendilerini daha nitelikli bir eğitim vermek sorgulayacakları bir sürekli değerlendirme ve iyileştirme kültürünün yerleşmesi ve yaygınlaşmasına hizmet etmektedir.

Soru 16. İngilizce tıp fakülteleri akreditasyona başvurabilir mi?

Yanıt: UTEAK standartları eğitim dilinin ne olması gerektiği ile ilgili değildir. Standartlar kurumların belirledikleri eğitim-öğrenim hedeflerinin çağdaş ulusal-uluslararası gereksinimlerle ne denli uyumlu olduğunu ve bu hedeflere ulaşmak için yapılanların yeterli ve kabul edilebilir olup olmadığını sorgulamaktadır.

Soru 17. Bir fakülte tüm anabilim dalları olmadan akredite olabilir mi?

Yanıt: UTEAK standartları idari ve akademik yapılanma ile ilgili zorlayıcı özellik içermemektedir. Bir eğitim kurumunda yasal düzenlemelerle tanımlanmış tüm anabilim dallarının bulunması istenilen bir durum olmakla birlikte, akreditasyon sürecinde fakültenin amacı ve Ulusal ÇEP'le uyumlu bir eğitimi, nasıl verdiğine bakılmaktadır.  Bu anlamda bir anabilim dalının bulunması o alanda yeterli eğitim verildiği anlamına gelmeyeceği gibi anabilim dalının bulunmaması durumunda kurum eğitim gereksinimini çeşitli ve yaratıcı yöntemlerle karşılayabildiği bilinmektedir.

Soru 18. UTEAK çalışmalarının finansmanı nasıl sağlanmaktadır?

Yanıt: UTEAK kurul ve alt kurullarının çalışmaları için gerekli ulaşım ve toplantı giderleri halen tıp fakülteleri tarafından karşılanmaktadır. Kurullarda çalışanlar UTEAK toplantıları için kendi kurumları tarafından görevlendirilmekte, toplantı alt yapısı için yine kurumlar katkıda bulunmaktadır. Kurullarda görev yapan UTEAK üyeleri yaptıkları çalışmaları gönüllü olarak yapmakta, mesaileri ya da üretimleri için (standartlar, belgeler vb.) ek ücret talep etmemektedirler. Akreditasyon için başvuran kurumlar da bilgilendirme ve değerlendirme ziyaretleri için görevlendirilecek kişilerin ulaşım ve konaklama masraflarını karşılamaktadırlar.

Soru 19. Gelişim standartları nasıl kullanılacak?

Yanıt: Gelişim standartları akreditasyon için halen karşılanması gerekli olmayan, ancak ilgili başlıkta daha nitelikli bir durumu ifade eden standartlardır. Bunların bir kısmı zamanla temel yani zorunlu standart haline gelebilecektir. Bu nedenle kurumlar ÖDR raporlarında gelişim standartlarını karşılama durumlarını mutlaka belirtmeli ve kurumsal gelişim planlarında gelişim standartlarını da karşılar hale gelmeyi hedeflemedir.

Soru 20. ÖDR zamanında teslim edilmezse ne olacak?

Yanıt: Akreditasyon sürecinin tamamlanabilmesi için ÖDR raporunun belirtilen takvime uygun olarak  (30 Haziran) verilmesi şarttır. Bu tarihte ÖDR raporunu veremeyen kurumların akreditasyon süreci ilerlemeyecektir. Bu durumda ÖDR raporunun sunulamayacağı UTEAK'a gerekçesi ile birlikte mutlaka bildirilmelidir. Akreditasyona başvurmuş ancak ÖDR'sini 30 Haziran' a dek tamamlayamayan kurumlara, talepleri halinde  bir sonraki takvim yılının Haziran ayı sonuna dek süre verilir. Bu durumda akreditasyon süreci askıya alınır ve ÖDR teslim edildiğinde, o takvim yılından başlayarak sürecin normal takvimi işlemeye devam eder.

ÖDR verilmesi gecikmişse ve bu süre içinde yeni standartlar tanımlanmışsa, kurumlar bu standartları da karşılamakla yükümlüdürler.

ÖDR iletmeyen ve 30 Haziran'a dek gerekçeli bilgilendirmede bulunmayan kurumlar akreditasyon başvurusunu geri çekmiş sayılırlar; bu durum UTEAK tarafından kuruma bildirilir. Bu kurumların akreditasyon için yeniden başvurmaları gerekir.

Soru 21. Akreditasyon kuruma ve öğrencilerine ne kazandırır?

Yanıt: Akreditasyon kurumlara öncelikle sürekli yenilenme ve ilerleme için gerekli bakış açısı ve kurumsal motivasyon kazandırır. Bunun dışında benzer kurumlar arasında prestij, ulusal ve uluslararası düzeyde tanınırlık sağlar. Akredite kurumlar sadece başka kurumlar tarafından değil, öğretim üyeleri ve öğrenciler tarafından da "ehil" olarak algılanacağından daha nitelikli öğrenciler ve öğretim üyeleri tarafından tercih edilir olacaklardır.

Akredite kurumlarda eğitim alan öğrenciler çağdaş standart ve gereklere göre yapılanmış ve uygulanan bir eğitim programında yetişmenin avantajlarına sahip olacaklardır. Bunların arasında gereksinime yanıt verebilen bir mesleki yeterlilik ve profesyonel becerileri ile mesleki ve sosyal niteliklerini geliştirebilme olanağı vurgulanabilir. Ulusal ve uluslararası platformlarda hem öğrenciler, hem de mezunlar akredite bir kurumda eğitim alıyor/almış olmak sayesinde daha fazla çalışma ve kariyer seçeneğine sahip olacaklardır.